Venler yani toplar damarlar vücudumuzadaki kirli kanı kalbe geri götürürler. Kanın sadece bir yönde akmasını sağlamak için venlerin içerisinde tek yönlü kapaklar vardır. Ancak bazen bu kapaklar olması gerektiği gibi çalışmayı durdurarak kanın geriye doğru damarda birikmesine ve varis oluşumuna neden olabilir. Ayrıca ven duvarında hasar oluşumu, elastisite kaybı ve hormonal faktörler de kapak hasarına eşlik ederek varis gelişiminin temel etkeni olabilir. Safen venler bacaktaki ana yüzeyel toplar damarlar olup varis gelişiminin nedeni bu sistemdeki bozukluklardır.
Yatkınlık Oluşturan Nedenler Yani Risk Faktörleri
- Genetik yatkınlık (%70)
- Uzun süre ayakta geçirilen meslek hayatı
- Hareketsiz yaşam tarzı
- Aşırı kilo/obezite
- Gebelik ve doğum
- Yaş
- Cinsiyet (Kadınlarda: %25, Erkeklerde: %15)
Kronik venöz yetmelik olarak ilerleyen kapakçık bozukluğunda kan bacaklarda göllenmeye ve buna bağlı şikayetler gelişmeye başlar. Başlıca şikayetler:
- Ağrı:
- Her bacak ağrısı varise bağlı olmayabilir. Tedaviye geçilmeden önce ağrının varis nedeniyle olduğundan emin olmak için ayrıntılı klinik muayene ve doppler ultrason yapılmalıdır. Hangi ağrılar toplar damar (ven) yetmezliğine işaret eder?
- Gün içerisinde ayakta durmakla belirginleşiyorsa
- Yatmakla ya da bacağı kaldırmakla azalıyorsa
- Egzersizle azalıyorsa
- Sıcak havalarda, sauna gibi sıcak ortamlarda belirginleşiyorsa
- Varis çorabı ile azalıyorsa
- Her bacak ağrısı varise bağlı olmayabilir. Tedaviye geçilmeden önce ağrının varis nedeniyle olduğundan emin olmak için ayrıntılı klinik muayene ve doppler ultrason yapılmalıdır. Hangi ağrılar toplar damar (ven) yetmezliğine işaret eder?
- Bacak ve ayakta şiş görünüm: Ayak bileği öncelikli olmak üzere bacağa yayılır ve uzun süre ayakta durmak ile belirginleşir.
- Ağırlık, yorgunluk: Özellikle uzun süre ayakta kalma ile belirginleşir.
- Ciltte renk değişikliği
- Ciltte kaşıntı, his kaybı, karıncalanma
- Uyuşukluk ve kramp
Tedavi edilmediği takdirde zaman içerisinde daha şiddetli belirtiler ortaya çıkar:
- Gittikçe artan hatta gece uyandıran ağrı ve hassasiyet
- Kanama
- Tekrarlayan ülsere yaralar
- Varislerde belirgin şişkinlik, aşırı dolgunluk
- Huzursuz Bacak Sendromu
- Varis içerisinde pıhtı ve enfeksiyon gelişimi
Her ne kadar bacak ile ilgili yüzeyel toplar damar sorunlarının tamamı varis olarak adlandırılsa da aslında bir kavram karışıklığı yaşanmaktadır. Hastalarda şikayet oluşturan ve hayat kalitesini etkileyen hastalık ven yetmezliğidir. Kronik ven yetmezliği varis yani variköz venlerin gelişimi ile ilşkilidir.
Variköz Ven Nedir?
Variköz ven çapı 3mm ‘nin üzerindeki çoğu zaman ciltten kabark, kıvrıntılı ve dolgun görünümdeki genişlemiş venlerdir.
Retiküler ven ve telenjektazi ise ‘kılcal varis’ olarak bilinmektedir. Bunlar ise 2mm’nin altında, ciltten kabarık olmayan damar genişlemeleridir. Kozmetik olarak sorun oluştururlar ancak toplar damar yetmezliği ile ilişkileri yoktur.